Menu

Ottema-Wiersmareservaat - 3 oktober 2020 (18-10-2020)

Vanwege de Corona-crisis was het ook voor de Paddenstoelen Werkgroep Friesland bijna onmogelijk om activiteiten te organiseren. Toch begint het bij iedere mycoloog te kriebelen, als in de herfst massaal de paddenstoelen verschijnen. Daarom werd uiteindelijk besloten om met een kleine groep naar een gebied te gaan waar nog weinig soorten bekend waren. Dit bleek het Ottema-Wiersmareservaat te zijn, een natuurgebied waarvoor in kilometerhok 192-583 nog slechts 2 (!!) soorten geregistreerd stonden.

Het Ottema-Wiersmareservaat is een terrein van het It Fryske Gea dat normaliter voor het publiek is afgesloten. Gelukkig kreeg de Paddenstoelen Werkgroep Friesland toestemming om het natte terrein op paddenstoelen te inventariseren. Ruwweg gezegd bestond het onderzochte deel uit een grasland met veenmos en bosschages met ondermeer els, berk en wilg. Een afwisselend terrein op een relatief klein oppervlak vormt vaak een goede basis voor een verscheidenheid aan paddenstoelen.

In het vochtige veenmos werden de eerste paddenstoelen dan ook al snel gevonden. In eerste instantie torende het groot mosklokje (Galerina clavata) boven alles uit. Het groot mosklokje is niet specifiek gebonden aan veenmos, maar kan in ieder type grasland gevonden worden, en is daardoor een zeer algemeen mosklokje.

Kort daarna werd dan de eerste aan veenmos gebonden soort gezien.

Groot mosklokje (©Sjoerd Greydanus)
groot mosklokje
(©Sjoerd Greydanus)
Lees meer...

Roest op anjerachtigen (12-08-2020)

Als je op bladeren van anjerachtigen gele vlekken ziet, kun je te maken hebben met de anjerfamilieroest. In Joure is deze nog weinig gemelde soort twee keer op de dagkoekoeksbloem aangetroffen.

Ga naar... de anjerfamilieroest.

Een aardster in de tuin (29-07-2020)

Hubert Kivit ontdekte in 2019 een aardster onder zijn hortensia's, maar het bleek geen sinecure om de naam voor deze soort te bepalen. Er moest zelfs DNA-onderzoek aan te pas komen, voordat met zekerheid duidelijk was, dat deze uiterst zeldzame aardster zijn Nederlandse naam alle eer aan deed.

Ga naar... de tuinaardster.

Een nieuwe soort per dag (06-07-2020)

Na een wekenlange droogte had het dan eindelijk weer geregend, en verschenen hier en daar weer paddenstoelen. Omdat het mogelijk de laatste regen voor een hete zomer was, leek het verstandig om het Leeuwarder bos in een weekeinde twee keer te bezoeken. Hoewel er geen overdaad aan paddenstoelen was, leverde noest speurwerk toch twee nieuwe soorten voor het Leeuwarder bos, en zelfs voor Friesland, op.

Ga naar...

Roesten in de droogte (29-06-2020)

De afgelopen weken waren door de droogte nauwelijks paddenstoelen te vinden. Roesten lijken wat minder gevoelig voor droogte. Daarom ging Frans Ozinga op pad om een nieuwe soort voor zijn roestenlijst te scoren. Vorige maand had hij al de akkerdistelroest (Puccinia punctiformis) gevonden, nu ging hij specifiek op zoek naar de vederdistelroest.

Ga naar... de vederdistelroest.

Met slakkengang naar 350 (21-06-2020)

Tot nu toe zijn 347 soorten in het Leeuwarder bos gevonden. De verwachting is, dat in 2020 het aantal gevonden soorten de 350-grens zal passeren, maar door de droogte was het slecht gesteld met de (voorjaars)paddenstoelen in Friesland, en dus ook in het Leeuwarder bos. Waarschijnlijk zal dit moment pas in de herfst plaatsvinden.

Vanaf april 2017 zijn bijna maandelijks excursies in het Leeuwarder bos gehouden. Verder zijn de gegevens aangevuld met losse waarnemingen. Van de 347 soorten zijn 147 (42 %) slechts één keer gemeld. Driekwart van het aantal soorten is minder dan vijf keer gemeld. Voor veel paddenstoelen lijkt dus te gelden, dat je vooral geluk moet hebben om ze te zien, of dat je stomweg veel op pad moet gaan om je kansen te vergroten.

Gelukkig zijn er ook nog 36 soorten die tien keer of vaker zijn gezien, en dus algemeen voor het Leeuwarder bos lijken. Enkele hiervan zijn aan de fynsten toegevoegd:

De geur van roest (07-06-2020)

Roesten zijn meestal niet gemakkelijk te determineren. Naast plantenkennis heb je nog kennis van de levenswijze en de verschillende stadia van roesten nodig, en bovendien is een microscoop onontbeerlijk voor een juiste determinatie. Gelukkig bestaat er een roest voor beginners. De akkerdistelroest heeft zo'n kenmerkende geur, dat deze al genoeg is om de roest op naam te brengen.

Ga naar... de akkerdistelroest.

Kapjesmorielje in Leeuwarden (09-04-2020)

kapjesmorielje (©Ronald Beuker)
De kapjesmorielje in de Hooidollen
(©Ronald Beuker)

Sommige paddenstoelen vinden de stad een prima omgeving om te leven. Eén daarvan is de kapjesmorielje. Deze fraaie paddenstoel blijkt in Friesland vooral in parken in Leeuwarden, Sneek en Harlingen aangetroffen te zijn. In 1993 was de kapjesmorielje al tweemaal door Herman Sieben in Leeuwarden gevonden.

Na bijna drie decennia is deze soort opnieuw in Leeuwarden gemeld. Begin april 2020 vond Ronald Beuker in de Hooidollen tussen de stoeptegels een fors exemplaar. Normaliter heeft de kapjesmorielje een vrij slank uiterlijk met een bruin tot zwart, kegelvormig kapje, maar het bovenste gedeelte van dit vruchtlichaam was eivormig, zoals bij de gewone morielje.

Maar tussen de beide soorten verschilt de honingraatstructuur van het bovenste deel. Het belangrijkste verschil is, dat de ribben bij de gewone morielje altijd licht gekleurd zijn, bij de kapjesmorielje zijn deze donker.

Ga naar... de kapjesmorielje.

Een opvallende roest op kegels van fijnspar (27-03-2020)

In de wintermaanden vallen vaak hele andere soorten opeens op, zeker als je aandachtig afgevallen kegels van naaldbomen gaat bekijken. Zo ontdekten Frans Ozinga en Tsjepke van der Honing op drie verschillende plekken de fijnspar-prunusroest, een soort die volgens de verspreidingsatlas nog niet in Nederland gevonden leek te zijn. In de literatuur bleken echter al twee Nederlandse vondsten geregistreerd te zijn. Voor Friesland was het wel de eerste melding.

Ga naar... de fijnspar-prunusroest.

Paddenstoel van het jaar 2020 (23-02-2020)

Evenals in 2019 is de heideknotszwam ook in 2020 paddenstoel van het jaar. Reden hiervan is dat landelijk gezien in 2019 weinig meldigen van deze soort zijn binnengekomen. In Friesland wordt de heideknotszwam jaarlijks vijf tot tien keer gemeld. Hij verschijnt zeer trouw op zijn vast standplaatsen in ondermeer Bakkeveensterduinen, het Katlijker schar en de Schapedobbe.

Ga naar... de heideknotszwam.