Menu

De Groene Ster (Leeuwarden) (01-01-2017)

Op 5 november werd de laatste excursie van de werkgroep in de Groene Ster gehouden. De opkomst was zeer hoog, naast de werkgroepleden waren ook een vijftal belangstellenden naar de verzamelplaats op het parkeerterrein gekomen. De excursie werd gehouden in het deel dat begrensd wordt door kilometerhok 187-581, waar tot dan toe een 140-tal soorten waren gevonden.

De Groene Ster is op kleine schaal een zeer afwisselend gebied. Naast de bosschages met ondermeer elzen, essen, eiken en berken zijn er ook enigszins verschraalde grasvelden en bermen. Deze variatie in biotopen weerspiegelt zich in de gevonden paddenstoelen, enerzijds voor bos, anderszijds voor graslanden kenmerkende soorten.

In een berm werd de verblekende knotszwam (Verblekende knotszwam) gevonden, zelfs in vrij grote groepen. Deze soort staat als kwetsbaar op de rode lijst, en wordt in Friesland het meest op de Waddeneilanden en in schrale natuurterreinen aangetroffen, zoals bijvoorbeeld het Oude Mirdumer Klif, het Hegewiersterfjild of het Fochtelooërveen.

Verder werd ook het grasmosklokje (Galerina graminea) gevonden. Met een veertigtal meldingen is deze zeldzamer dan de voorgaande soort, maar vermoedelijk heeft dat ermee te maken, dat mosklokjes een lastige groep zijn en niet altijd even geliefd zijn om te determineren.

paddenstoelen excursie(©Sjoerd Greydanus)
verblekende knotszwam, sierlijke franjehoed en bloedende buisjeszwam
(©Gosse Haga (m), Sjoerd Greydanus (l & r))

Op es werd een eerste soort voor Friesland ontdekt: de esseschorszwam (Peniophora limitata). De esseschorszwam is een korstzwam die op dode takken van es groeit. De soort is matig algemeen in Nederland. Het esdoornstromakelkje (Rutstroemia luteovirescens) groeit specifiek op esdoorn, en is in Friesland slechts een drietal keren gemeld. Een andere aan esdoorn gebonden paddenstoel, de esdoornhoutsknotzwam (Xylaria longipes) is daarentegen al een honderdtal keren gemeld.

Dankzij de grote groep zoekende en struinende deelnemers werden 105 soorten gevonden. Maar liefst 64 soorten waren nog niet eerder in het betreffende kilometerhok waargenomen. Het aantal hier bekende soorten is daarmee de grens van 200 gepasseerd. Potentieel zou het gebied vermoedelijk minstens het dubbele aantal op moeten kunnen leveren.

De Slotplaats (Bakkeveen) (28-10-2016)

Op 20 oktober 2016, in de herfstvakantie, organiseerde de paddenstoelenwerkgroep een extra excursie. Dankzij de regen kwamen de paddenstoelen langzamerhand spreekwoordelijk uit de grond, en het was al bekend, dat in De Slotplaats een redelijke hoeveelheid soorten stonden.

De excursie kon al direct beginnen. Achter de geparkeerde auto’s, aan de rand van een perkje, stond een paddenstoel met een grote, bruingekleurde hoed en een relatief korte steel. Doordat de paddenstoel met water verzadigd was, liep het water al bij lichte druk uit de lamellen. In eerste instantie werd nog even gedacht, dat het waterige melk kon zijn, maar het was al snel duidelijk, dat de paddenstoel verder geen enkel kenmerk van een melkzwam had. De met een bochtje aangehechte lamellen wezen op een veldridder: de kortstelige veldridder (Melanoleuca brevipes).

Het doel van de excursie was de gelobde pruikzwam (Hericium cirrhatum), een soort die in De Slotplaats voor het eerst in 2000 werd ontdekt. Een gelobde pruikzwam kan zeer groot in omvang zijn, maar het gevonden exemplaar was nog pas begonnen te groeien. Nadat iedereen van deze aparte, bijna excentrieke paddenstoel had genoten, ging de excursie verder langs een laan door loof- en naaldbos.

Daar viel een zeer grote groep van koeienboleten (Suillus bovinus) op. Bij koeienboleten wordt altijd gezocht naar de roze spijkerzwam (Gomphidius roseus). De roze spijkerzwam groeit alleen in de buurt van koeienboleten, maar wordt slechts zelden daarbij gevonden. Wij hadden geluk. De koeienboleten werden door een tiental exemplaren van de roze spijkerzwam vergezeld, de meeste slechts nog klein, een paar al volledig uitgegroeid.

paddenstoelen excursie(©Sjoerd Greydanus)
Rechte koraalzwam, blauwe satijnzwam en koeienboleten met roze spijkerzwam
(©Sjoerd Greydanus)

Verder in de buurt van sparren prijkte een staalblauwe zwam in het gras. Een groep die veel van deze blauw- en violetachtige gekleurde paddenstoelen heeft, zijn de satijnzwammen. Er zijn enkele soorten die veel op elkaar lijken. Het bleek om de blauwe satijnzwam (Entoloma nitidum) te gaan. De blauwe satijnzwam is niet een algemene soort, hij is slechts drie keer gemeld, met de eerste melding in 1934 (!) in de omgeving van Beetsterzwaag.

De volgende zeldzaamheid stond er vlakbij in de buurt: de olijfkleurige sparrengordijnzwam (Cortinarius subtortus).

Het aantal gevonden soorten was 87. Hoewel er al ruim 400 soorten in De Slotplaats bekend zijn, werden toch tien nieuwe soorten voor het gebied genoteerd.

Jubileumexcursie Ameland, Buurderduinen (20-10-2016)

Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Paddenstoelen Werkgroep Friesland werd op 8 oktober 2016 een excursie op Ameland gehouden. September was veel te droog geweest, maar in het begin van oktober was hier en daar regen gevallen en leek het paddenstoelseizoen een beetje op gang te komen. Vol goede moed vertrokken twaalf leden om half tien vanuit Holwerd.

Op Ameland werd de groep opgewacht door Theo Kiewiet, die de werkgroepleden naar de Buurderduinen leidde, een gebied dat rijk aan paddenstoelen kan zijn. Op het eerste gezicht was al snel duidelijk, dat naar paddenstoelen gezocht moest worden. Alleen de melige bovist (Bovista aestivalis) groeide in kleine groepjes op verschillende plekken.

Na alleen nog weidekringzwam (Marasmius oreades) en piekhaarzwammetje (Crinipellis scabella) gevonden te hebben besloot de groep richting zeereep te lopen waar misschien de helmduinen nog interessante soorten op zouden kunnen leveren.

Op de weg erheen vielen in de duinen enkele her en der verspreid staande forse paddenstoelen op. Het leken parasolzwammen, maar er waren ook kenmerken die daaraan deden twijfelen, zoals de dichtopeenstaande schubben die van wit naar bruin verkleurden. Microscopische determinatie bracht pas de zekerheid dat het ging om de wortelende champignonparasol (Leucoagaricus barssii), een soort die nog niet eerder in Friesland is gevonden. De wortelende champignonparasol is een soort die aan de kust gebonden is. Hij komt het meeste voor langs de Noord- en Zuidhollandse kust, inclusief één vondst op Texel.


Wortelende champignonparasol(©Gosse Haga)
Wortelende champignonparasol is nieuwe soort voor Friesland
(©Gosse Haga)

In de helmduinen konden de verschillende stadia van de duinstinkzwam (Phallus hadriani) bewonderd worden. Tussen het helmgras werd de kleurrijkste soort van de dag gevonden: de duinwasplaat (Hygrocybe conicoides), met zijn intens dieprode hoed. Konijnenkeutels werden door de kleine speldenprikzwam (Poronia erici) en het mestkaalkopje (Deconica coprophila) verteerd.


Kleine speldenprikzwam & mestkaalkopje (©Gosse Haga / Sjoerd Greydanus)
De kleine speldenprikzwam (rechts) en het mestkaalkopje (links)
(©Gosse Haga (l) & Sjoerd Greydanus (r))

Daarna zocht een ieder weer verder in de duinen. Op verschillende plaatsen stonden aardsterren, die tot vier verschillende soorten bleken te behoren: de heideaardster (Geastrum schmiedelii), de kleine aardster (G. minimum), de bruine aardster (G. elegans) en de ruwe aardster (G. campestre).

Ieders wens om meer regen voor de paddenstoelen bleek slecht gepland te zijn: om twee uur overviel een zware regenbui de groep, en aangezien het er niet op leek dat het af zou nemen, werd besloten om de excursie in het restaurant voort te zetten. Op de terugweg werd nog snel een aan de rand van het fietspad staande champignon meegenomen. Ook deze bleek een nieuwe soort voor de Friese werkgroep te zijn: de sneeuwwitte anijschampignon (Agaricus osecanus).

In totaal werden tijdens deze excursie 21 soorten gevonden.