Menu

Groene Ster (Leeuwarden) (18-10-2017)

Voor het tweede achtereenvolgende jaar hield de Paddenstoelenwerkgroep een excursie in de Groene Ster. Op zaterdag 7 oktober 2017 verzamelde zich een grote groep werkgroepleden op de parkeerplaats, ondanks het slechte weer en de grote kans op regenbuien later op de ochtend. Voor Omrop Fryslân was de excursie in Leeuwarden een uitgekiende gelegenheid om een sfeerreportage over de Paddenstoelen Werkgroep Friesland te maken. De reportage is op de website van Buro de Vries te beluisteren: Hûnderten poddestuollen yn de 'Groene Ster'.

Doordat het halverwege de ochtend zwaar begon te regenen, werd de excursie vroegtijdig afgebroken. Desondanks was een soortenaantal hoog, negenentachtig soorten waarvan een twintigtal nieuw voor het gebied.

De eerste, nog niet eerder in de Groene Ster gevonden soort stond direct aan de parkeerplaats onder een jonge eik. De kaneelboleet (Gyroporus castaneus) is weliswaar geen zeer zeldzame soort, maar lijkt in Leeuwarden toch de uiterste grens van zijn leefgebied bereikt te hebben. De kaneelboleet komt in Nederland vooral op de pleistocene zandgronden van Drenthe en Zuidoost-Friesland voor. Hier ging het om een zeer jong exemplaar. De holle gekamerde steel, die ook al aanwezig is in jonge exemplaren, maakt het onderscheid met een jonge eekhoorntjesbrood gemakkelijk.

Bij elkaar in de buurt groeiden twee lichtbruin gekleurde bekerzwammen. Eén van deze bekerzwammen bleek bij nader inzien een hazenoor te zijn. De bekers waren diep ingesneden, en met een steel waren de bekers verankerd in de grond. Het leemkleurig hazenoor (Otidea alutacea) is in Friesland nog slechts een vijftiental keren aangetroffen. De andere bekerzwam was de bleekbruine bekerzwam (Peziza repanda), ook een soort die zeer zelden in Friesland wordt gemeld. Mogelijk speelt hierbij een rol, dat bruingekleurde bekerzwammen op zicht al snel de bruine bekerzwam worden genoemd.

panterchampignon(©Sjoerd Greydanus)
De panterchampignon
(©Sjoerd Greydanus)

De mooiste vondst van de dag was een grote groep champignons met fraaie, bruingeschubde hoeden, een opvallend forse gestreepte ring en witgemarmerde stelen. Champignons zijn altijd zeer lastig op naam te brengen, en hoewel met duidelijke kenmerken deden de champignons bij niemand een belletje rinkelen. De algemene schubbige boschampignon leek als naam al direct af te vallen, omdat de champignon bij beschadiging nauwelijks rood verkleurde. Determinatie met de microscoop leidde relatief gemakkelijk naar de panterchampignon ( Agaricus brunneolus). De panterchampignon heeft zich recentelijk zeer snel in Nederland uitgebreid. Net zoals bij vele andere soorte is de verspreiding vanuit het zuiden van Nederland begonnen. In Friesland is de soort nog steeds relatief zeldzaam, waardoor deze opvallende champignon nog niet direct herkend werd.

Mem Wedmanpaad (Buitenpost) (12-10-2017)

Op 23 september 2017 hield de Paddenstoelen Werkgroep Friesland een excursie in de Wâldmieden. De route volgde grotendeels het Mem Wedmanpaad. Het Mem Wedmanpaad leidt door een natuurgebied, waarin veenputjes zijn hersteld. Natte elzen- en wilgenbosjes, rietland, veenmos kenmerken het gebied. Wat paddenstoelen betreft was er in de Wâldmieden nog weinig bekend. Een grote groep werkgroepleden was gemotiveerd om daar in één klap verandering in te brengen.

Aan de eerste vondst werd al snel duidelijk met wat voor soort gebied de werkgroep te maken kreeg. De bleke elzenzompzwam (Alnicola escharoides) stond in groepjes door het gehele gebied verspreid. In het eerste gedeelte van het gebied werd vooral het elzen-wilgenbosje onderzocht. Ook het oorzwammetje dat hier gevonden werd, heeft een voorkeur voor vochtige, voedselrijke bosjes. Het bleek oorzwammetje (Crepidotus caspari) is in Friesland slechts een vijftiental keren waargenomen. Overal waar wilg staat wordt ook het wilgenschorsschijfje (Diatrype bullata) gevonden. Verder werden in het bosje diverse houtzwammen gevonden, waaronder de bloedende buisjeszwam (Physisporinus sanguinolentus) en het bootsporig vliesje (Athelopsis lembospora).

paddenstoelen excursie(©Sjoerd Greydanus)
bleke elzenzompzwam, bloedende buisjeszwam, hazelaarschijfzwam
(©Sjoerd Greydanus)

Het tweede gedeelte was een nat rietlandschap, met hier en daar veenputjes. In het riet werd op verschillende plekken het rietwieltje (Marasmius limosus) gevonden. In de veenmosputjes met veenmos had het veenmosvuurzwammetje (Hygrocybe coccineocrenata) al een groeiplek gevonden.

Ook deze keer werd de werkgroep niet teleurgesteld. Een onbekend terrein levert vaak onbekende of nieuwe soorten op. Dit keer was het zelfs goed raak: de elegante champignonparasal (Leucoagaricus melanotrichus) is de eerste vondst van Friesland. Daarnaast werd op els de hazelaarschijfzwam (Encoelia furfuracea) gevonden, een soort die slechts een tweetal keer in Friesland is doorgegeven.

Uiteindelijk werden 52 soorten geregistreerd.

De Groene Ster (Leeuwarden) (01-01-2017)

Op 5 november werd de laatste excursie van de werkgroep in de Groene Ster gehouden. De opkomst was zeer hoog, naast de werkgroepleden waren ook een vijftal belangstellenden naar de verzamelplaats op het parkeerterrein gekomen. De excursie werd gehouden in het deel dat begrensd wordt door kilometerhok 187-581, waar tot dan toe een 140-tal soorten waren gevonden.

De Groene Ster is op kleine schaal een zeer afwisselend gebied. Naast de bosschages met ondermeer elzen, essen, eiken en berken zijn er ook enigszins verschraalde grasvelden en bermen. Deze variatie in biotopen weerspiegelt zich in de gevonden paddenstoelen, enerzijds voor bos, anderszijds voor graslanden kenmerkende soorten.

In een berm werd de verblekende knotszwam (Verblekende knotszwam) gevonden, zelfs in vrij grote groepen. Deze soort staat als kwetsbaar op de rode lijst, en wordt in Friesland het meest op de Waddeneilanden en in schrale natuurterreinen aangetroffen, zoals bijvoorbeeld het Oude Mirdumer Klif, het Hegewiersterfjild of het Fochtelooërveen.

Verder werd ook het grasmosklokje (Galerina graminea) gevonden. Met een veertigtal meldingen is deze zeldzamer dan de voorgaande soort, maar vermoedelijk heeft dat ermee te maken, dat mosklokjes een lastige groep zijn en niet altijd even geliefd zijn om te determineren.

paddenstoelen excursie(©Sjoerd Greydanus)
verblekende knotszwam, sierlijke franjehoed en bloedende buisjeszwam
(©Gosse Haga (m), Sjoerd Greydanus (l & r))

Op es werd een eerste soort voor Friesland ontdekt: de essenschorszwam (Peniophora limitata). De essenschorszwam is een korstzwam die op dode takken van es groeit. De soort is matig algemeen in Nederland. Het esdoornstromakelkje (Rutstroemia luteovirescens) groeit specifiek op esdoorn, en is in Friesland slechts een drietal keren gemeld. Een andere aan esdoorn gebonden paddenstoel, de esdoornhoutsknotzwam (Xylaria longipes) is daarentegen al een honderdtal keren gemeld.

Dankzij de grote groep zoekende en struinende deelnemers werden 105 soorten gevonden. Maar liefst 64 soorten waren nog niet eerder in het betreffende kilometerhok waargenomen. Het aantal hier bekende soorten is daarmee de grens van 200 gepasseerd. Potentieel zou het gebied vermoedelijk minstens het dubbele aantal op moeten kunnen leveren.