De weersvoorspelling voor deze zaterdagochtend was langzamerhand beter geworden. Geen hele ochtend meer met regen, maar zo nu en dan een bui. Elf deelnemers hadden zich op het parkeerterrein van Stania State verzameld en merkten, dat zelfs de zon tevoorschijn zou kunnen komen, omdat het wolkendek hier en daar leek te breken. In het park van Stania State waren al ruim tweehonderd soorten bekend, en aangezien de paddenstoelen na de lange droge zomer waren opgeleefd, leek succes van deze excursie bij voorbaat verzekerd.
Het wekte dan ook geen verbazing, dat de excursie al direct aan de rand van het parkeerterrein kon beginnen. Een reuzenzwam (Meripilus giganteus) aan de voet van een beuk, gewoon eekhoorntjesbrood (Boletus edulis) en enkele russula's leidden de excursie in. En daarna was de slijmerige blekerik (Pholiota lenta) aan de beurt. Deze soort staat in het Fries basisregister vermeld als aandachtssoort en geldt voor Friesland als een zeldzaamheid (foto 1).
De zwarte kluifzwam (Helvella lacunosa) is geen onbekende voor Stania State. De eerste registratie van deze soort in Stania State was in 1995. Daarna volgt nog een melding in 2020. Dat dit de derde melding is, maakt de vondst van deze fraaie kluifzwam net iets meer bijzonder. De zwarte kluifzwam is sowieso veel minder algemeen dan de nauw verwante witte kluifzwam (Helvella crispa) (foto 2).
Waar beuken groeien en dode beukentakken verspreid liggen, heb je grote kans om de porseleinzwam (Oudemansiella mucida) aan te treffen. De porseleinzwam kan tot enkele centimeters in doorsnede uitgroeien. We hadden nu het geluk, dat de porseleinzwam aan het begin van hun ontwikkeling stonden. De minivorm van deze soort leverde een fraai plaatje op (foto 3).
Russula's waren in de mycologie al nooit een eenvoudige groep, maar doordat dit geslacht geheel herzien wordt, is de benaming van russula's in het veld nog lastiger en kritischer geworden. Vaak is specialistische literatuur nodig voor een zekere determinatie. De regenboogrussula (Russula cyanoxantha) daarentegen is nog wel met zekerheid te benoemen, en dat komt doordat deze russula de enige binnen het geslacht is met lamellen die niet afbreken, wanneer je er met de vingers over heen beweegt. Ze voelen daarbij iets vettig aan. In Stania State werd de regenboogrussula op verschillende plekken gezien (foto 4).
Natuurlijk ontbraken hout- en korstzwammen niet tijdens deze excursie. De fraaiste was zondermeer het tweekleurig elfenbankje (Gloeoporus dichrous). Het tweekleurig elfenbankje heeft zijn schoonheid aan de onderzijde te danken. De ronde poriën zijn opvallend roze gekleurd. Deze houtzwam kan witte hoedjes vormen, maar ook geheel resupinaat groeien, zoals het gevonden exemplaar (foto 5).
Daarnaast leverde ook deze excursie enkele zeldzame korstzwammen op. De blazige oliecelkorst (Gloeocystidiellum clavuligerum) werd voor de tweede keer in Friesland gevonden. De eerste melding van deze korstzwam was in het Kwelderwegbos bij Kollum in 2023, eveneens tijdens een excursie van de werkgroep. Het gespentrosvlies (Botryobasidium subcoronatum) is algemener, en komt sinds 2020 regelmatig op de excursielijsten van de werkgroep voor
Er zijn ook soorten die groeien in wondplekken van nog levende bomen. Eén daarvan is de biefstukzwam (Fistulina hepatica), die vaak als een tong uit de bast van de boom naar voren steekt. Voor wie fantasie heeft, kan hierbij allerlei verhalen verzinnen (foto 6).
De kostgangerboleet (Pseudoboletus parasiticus) weet altijd bewondering op te roepen. Hij parasiteert op de gele aardappelbovist (Scleroderma citrinum), soms met enkele exemplaren. Dit keer had de parasiet zijn beste tijd gehad, en was hijzelf aangetast door een schimmel, namelijk de goudgele zwameter (Hypomyces chrysospermus). De goudgele zwameter groeit vooral voor op boleten, maar kan, zoals deze excursie, ook op de gewone krulzoom (Paxillus involutus) voorkomen (foto 7).
Aan het einde van de excursie stond de teller al op zeventig soorten en hadden we fraaie en bijzondere paddenstoelen gezien. Toch, ook nu, hadden de laatste paar meters van de excursie nog een verrassing in petto. In grote getale stonden enkele groepjes van paarsachtige paddenstoelen, deels verborgen onder de stekelige bladen van hulst. Niemand wist zo gauw bij welke groep je deze paddenstoel zou moeten vinden. En op zo'n moment kun je goed gebruik maken van het geheugen van Obsidentify. Verschillende deelnemers boden foto's van deze paddenstoelen aan de app aan, en elke keer was het resultaat 100% de paarse galgordijnzwam (Cortinarius croceocoeruleus). Hoewel deze soort in Friesland al ruim vijftig keer is gemeld, was hij voor iedere excursiedeelnemer de eerste vondst (foto 8).
Enkele waargenomen soorten...
| Statistiek | |
|---|---|
| Peildatum: | 10 september 2026 |
| Kilometerhok: | 189-585 |
| Aantal deelnemers: | 11 |
| Aantal soorten excursie: | 72 |
| Nieuw voor kilometerhok: | 18 |
| Totaal kilometerhok: | 231 |
